Son güncelleme: 08.09.2022

Melih Bulu’nun 2 Ocak 2021’de, bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle rektör atanması nedeniyle başlayan Boğaziçi Üniversitesi eylemleri, toplumsal bir itiraza dönüştü. Akademisyenlerin rektörlük binasına sırtlarını dönerek tuttukları nöbet, 5 Kasım 2021 itibariyle 205. gününde. Aynı tarihte 306. günü geride bırakan öğrenci protestoları ise kısa sürede Türkiye’nin farklı üniversitelerine, hatta yurtdışına yayıldı, yüzlerce kişi gözaltına alındı. Kimi adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı, kimine ise ev hapsi verildi. Yedi öğrenci, “halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik etme” suçlaması ve üç yıla kadar hapis istemiyle yargılanıyor. İkisi tutuklu 14 öğrenci hakkında ise; ‘Kanuna aykırı toplantı ve yürüyüşlere silahsız katılarak, ihtara rağmen kendiliğinden dağılmama’‘Kişiyi, yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle birden fazla kişiyle hürriyetinden yoksun kılma’, ‘Görevi yaptırmamak için direnme’ ve ‘Kara ulaşım araçlarını kaçırma veya alıkoyma’ suçlarından hapis cezası isteniyor.  

Boğaziçi eylemleri, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2 Ocak 2021’de, 31352 Sayılı Resmi Gazetede çıkan kararname ile içinde Boğaziçi Üniversitesi’nin de bulunduğu beş üniversiteye rektör atamasıyla başladı. Boğaziçi Üniversitesi rektörlüğüne atanan Melih Bulu, Boğaziçi geleneğinden gelen bir isim değildi ve AKP eski milletvekili aday adayıydı. Aynı gün, Bulu’nun doktora tezinde intihal yaptığı ortaya çıktı.

Boğaziçi Üniversitesi akademisyenleri, öğrencileri ve mezunları atamaya tepki gösterdi. Öğrenciler karşı çıkışlarını sosyal medya üzerinden duyurarak, destek olmak isteyen herkesi 4 Ocak Pazartesi günü üniversitenin Güney Kampüs kapısına davet etti. Öğretim üyeleri ise 3 Ocak’ta atanmış rektöre karşı ortak bir bildiri yayımladı. Bildiride, 1980 askeri darbesinden bu yana Boğaziçi Üniversitesi’ne ilk kez kurum dışından rektör atandığı hatırlatılıyor, üniversite ilkelerinden vazgeçilmeyeceğinin altı çiziliyordu.  

4 Ocak’ta Güney Kampüs kapısı önünde yüzlerce kişi vardı. “Kayyum rektöre hayır”, “Melih Bulu bizim rektörümüz değil”, “İntihalci bir rektör istemiyoruz” sloganları atıldı. Özel Güvenlik Birimi (ÖGB) ve polis, Güney Kampüs kapısına kelepçe taktı, öğrenciler kampüse alınmadı. Girişteki barikatı geçmeye çalışan göstericilere polis biber gazı ile müdahalede bulundu, iki öğrenci gözaltına alındı. Eyleme katılan 17 kişi ise “2911 sayılı Kanun’a muhalefet” ve “görevli memura mukavemet” suçlarını işledikleri iddiasıyla sabah saatlerinde ev baskınlarıyla gözaltına alındı. İki gün sonra gözaltındaki protestocu sayısı 36 olmuştu. 

5 Ocak günü Boğaziçi akademisyenleri de eylemdeydi. Saat 12:00’de üniversite kampüsünde yapılan devir teslim törenine cübbeleriyle katıldılar ve rektörlük binasına sırtlarını döndüler. Gözaltına alınan öğrencilerin derhal salıverilmesi çağrısında bulundular. Bu eylem, günlük rutinlerinin bir parçasıydı artık. 

Ertesi gün İstanbul Valiliği, Boğaziçi Üniversitesi’nin bulunduğu ilçelerde toplantı, eylem ve gösteri yürüyüşlerini 5 Şubat’a kadar yasakladı. Boğaziçi Dayanışması bunun üzerine destek vermek isteyen herkesi Kadıköy’e çağırdı. 

İstanbul’la eş zamanlı olarak Ankara, Antalya, İzmir ve Denizli’de de destek eylemleri yapıldı. Ankara’da dört öğrenci gözaltına alındı, akşam saatlerinde salıverildi. Boğaziçi Üniversitesi mezunları “Biz De Kabul Etmiyoruz” isimli bir imza kampanyası başlattı, kampanyaya binlerce kişi imza verdi. Akademik Dayanışma Ağı, Barış İçin Akademisyenler gibi 12 meslek grubu da Boğaziçi Üniversitesi öğrencileri ve öğretim üyelerine uluslararası destek verdiklerini açıkladı. Ardından Yale, Harvard, Sorbonne, Humboldt, Oxford, Columbia üniversiteleri de destek açıklaması yaptı. Türkiye’nin dört bir yanındaki üniversitelerde destek eylemleri sürdü.  

5 Ocak’ta başlayan ev baskınlarıyla gözaltına alınan 45 öğrenciden 21’i ifadeleri alınmak üzere adliyeye sevk edildi ve adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

Bounsergi’nin 10 Ocak tarihinde çıktığı açık çağrı sonrasında Türkiye ve dünyadan gönderilen yaklaşık 400 eser Güney Kampüs’te sergilenmeye başlandı. Bu eserlerden biri,  Kabe’yi LGBTİ+ bayrağı ve bir Şahmeran figürüyle birlikte gösteriyordu. Eser üzerinden sergi ve öğrenciler Diyanet İşleri Başkanı, İçişleri Bakanı ve medya tarafından hedef gösterildi. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, sergideki  eserle ilgili “halkın bir kesiminin benimsediği dini değerleri alenen aşağılama” iddiasıyla re’sen soruşturma başlattı ve sergi ekibinde bulunan dört öğrenci gözaltına alındı. İçişleri Bakanlığı Süleyman Soylu, gözaltındaki öğrenciler için Twitter’da “dört LGBT sapığı” deyince, söz konusu tweet sosyal medya şirketi tarafından nefret söylemi barındırdığı için kısıtlandı. Serginin ardından Melih Bulu’nun talimatıyla Boğaziçi Üniversitesi LGBTİ+ Çalışmaları Kulübü’nün kapısına kilit vuruldu. 

Sergi sonrasındaki protestolara katılan Selahattin Can Uğuzeş ve Doğu Demirtaş’ın tutuklanmasının ardından başlayan eylemler ile sürecin önemli günlerinden biri yaşandı. 1 Şubat gecesi polis kampüsü basarak 159 öğrenciyi gözaltına aldı. Ertesi gün akademisyenler nöbet sonrası rektörlük binasına yürüyerek Melih Bulu’yu istifaya çağırdı. Akşam Kadıköy’de düzenlenecek eyleme gitmek isteyen öğrenciler kimlik kontrolü yapılarak otobüslerden indirildi, vapurlara bindirilmedi. Eylemde ise 228 kişi gözaltına alındı. Ankara ve İzmir’deki destek eylemlerinde gözaltına alınanların sayısı 135’ti. Polis tarafından dişi, parmağı kırılan öğrenciler oldu. İstanbul’un farklı semtlerinde halk, evlerin pencerelerinde tencere-tava çalarak yaşananları protesto etmeye başladı. 

1 Şubat’taki eyleme katılan 12 öğrenci hakkında ev hapsi, dokuzu hakkında adli kontrol kararı verildi. 30 öğrenci ise tutuklama talebiyle Hakimliğe sevk edildi. Gözaltına alınan öğrencilerin tamamı 4 Şubat’ta serbest bırakıldı. Daha sonra İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nca hazırlanan iddianamede, 1 Şubat’ta gözaltına alınan 97 kişi hakkında “Toplantı ve gösteri yürüyüşleri kanununa muhalefet” suçundan 3’er yıla kadar hapis istemiyle dava açıldı. Davanın üçüncü duruşması 10 Ocak 2022’de görülecek. 

Boğaziçi’ne destek eylemleri üniversitelere yayıldı, Samsun, Çanakkale, İzmir, Bursa ve Edirne’de öğrenciler atanmış rektörlere itiraz etti. Destek verenler arasında İstanbul’dan liseler de vardı. 

Kadıköy’deki eylemde gözaltına alınan  Anıl Akyüz ve Şilan Delipalta, 5 Şubat’ta tutuklandı. Aynı gün, Orta Doğu Teknik Üniversitesi akademisyenleri, Boğaziçi bileşenlerine destek vermek için eylem düzenledi, gözaltı ve tutuklamalara karşı bildiri okudu. Hemen her gün ülkenin  farklı bir şehrinde öğrenciler eylemdeydi artık. Eylemlerle birlikte gözaltı ve ev hapsi sayıları artıyor, yeni gösteri yürüyüş yasakları açıklanıyordu. 6 Şubat’ta İstanbul’da dört, 7 Şubat’ta iki kişi daha tutuklandı. Böylece tutuklu öğrenci sayısı 11’e çıktı. 

20 Şubat’ta Türkiye ve dünyadan 900 üniversitenin imzaladığı Magna Charta akademik özgürlük ve özerklik anlaşması gözlem merkezi, Boğaziçi Üniversitesi’nde yaşananlarla ilgili YÖK’e bir metin gönderdi. Aynı gün Boğaziçi Üniversitesi Mezunları, İsviçre’deki Birleşmiş Milletler binası önünde protesto eylemi yaptı. 

22 Şubat’a gelindiğinde ev hapsi cezası alanların sayısı 27 olmuştu. İstanbul Valiliği, 1 Nisan’da Boğaziçi Dayanışması’nın Kadıköy eylemi çağrısı üzerine Kadıköy’de toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yasaklandığını açıkladı. Eylem için Kadıköy’de buluşanlara polis ağır bir şekilde müdahale etti, 40’a yakın kişi gözaltına alındı

İzmir’de Emek ve Demokrasi Güçleri tarafından düzenlenen basın açıklamasına yönelik polis müdahalesi gerçekleşti, 51 kişi darp edilerek gözaltına alındı. Gözaltına alınanlardan Türkiye İnsan Hakları Vakfı çalışanı Aytül Uçar ile Emine Akbaba ve İrem Çelikbaş hakkında “cumhurbaşkanına hakaret” suçlaması ile İzmir 41’inci Asliye Ceza Mahkemesi’nde dava açıldı.

İkisi tutuklu yedi öğrencinin “halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik etme” suçlaması ve üç yıla kadar hapis istemiyle yargılandığı Boğaziçi Sergi Davası’nın ilk duruşması, 17 Mart 2021’de, İstanbul 21. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Tutuklu öğrenciler tahliye edildi.  

Direnişin 122. gününde akademisyenler, Melih Bulu’nun kayyum rektör olarak atanmasıyla başlayan süreç boyunca üniversitede yaşanan ihlalleri Boğaziçi Hasar Raporu olarak paylaştılar. 

Üniversitede sekiz senedir yarı zamanlı ders veren ve adli süreçler boyunca öğrencilerinin yanında duran avukat Feyzi Erçin’in yaz okulunda vereceği dersler rektör yardımcısı Naci İnci tarafından onaylanmadı. Erçin’in ardından, Ecmal Ayral’ın ders vermesi de rektörlük tarafından engellendi. Haziran ayında, direnişe katılan ve destek veren öğrencilerin KYK burs ve kredilerinin kesildiği öğrenildi. 

5 Temmuz 2021’de, sergi davasının 2. duruşması görüldü. Avukatlar reddi hakim talebinde bulundu. 17 Kasım 2021’de görülen üçüncü duruşmada, sanık avukatlarının tüm taleplerini reddeden mahkeme, Siber Suçlar Şube Müdürlüğünden “Kabe protestosu” üzerine açık kaynak araştırması raporu istenmesine ve el konulan malların Güvenlik Şubeye sorulmasına karar vererek davayı 9 Şubat 2022 tarihine erteledi.

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, 2021 Basın Özgürlüğü Ödülü’nü 7 Temmuz’da Boğaziçi Demokratik Direniş Bileşenleri ile TTB’ye verdi. 

15 Temmuz 2021’de Melih Bulu rektörlük görevinden alındı ve yerine YÖK tarafından vekaleten yardımcısı Naci İnci atandı. Bu gelişme üzerine Boğaziçi Bileşenleri yeni bir kayyum rektör atanmasını kabul etmeyeceklerini, talepleri kabul edilene kadar direnişe devam edeceklerini beyan etti. İnternet üzerinden bir ön seçim yapıldı ve ilk adaylar Mine Eder, Ünal Zenginobuz, Cem Say ve Ali Tekcan olarak açıklandı. 

Vekaleten atanan Naci İnci’nin ilk icraatı, direnişin gün gün hafızasının oluşmasına katkı sunan akademisyen ve belgesel filmci Can Candan’ın üniversitedeki görevine bölüm ve fakültenin görüşünü almadan son vermek oldu.  

20 Ağustos 2021’de Boğaziçi Rektörlüğüne bir başka Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Naci İnci atandı.

Güney Kampüs’te kurulan nöbet çadırı, dokuz ay sonra ÖGB tarafından kaldırıldı. Yeniden çadır kurmak isteyen öğrenciler ve akademisyenler ile güvenlik arasında arbede çıkınca kampüse yeniden çevik kuvvet ekipleri girdi, 45 öğrenci gözaltına alındı. Öğrencilerden 42’si aynı gün serbest bırakılırken, mahkemeye sevk edilen üç öğrenci ise adli kontrol şartıyla serbest kaldı. 

4 Ekim 2021’deki eylem sırasında gözaltına alınan öğrencilerden Enis Berke Gök ve Caner Perit Özen 6 Ekim’de tutuklanarak Metris Cezaevi’ne kondu. 14 öğrenci hakkında hazırlanan iddianame 10 Aralık 2021’de açıklandı. Öğrenciler ‘Kanuna aykırı toplantı ve yürüyüşlere silahsız katılarak, ihtara rağmen kendiliğinden dağılmama’‘Kişiyi, yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle birden fazla kişiyle hürriyetinden yoksun kılma’, ‘Görevi yaptırmamak için direnme’ ve ‘Kara ulaşım araçlarını kaçırma veya alıkoyma’ suçlarından yargılanacak. İlk duruşma 7 Ocak 2022’de.

17 Kasım 2021’de Sanık avukatlarının tüm taleplerini reddeden mahkeme, Siber Suçlar Şube Müdürlüğünden “Kabe protestosu” üzerine açık kaynak araştırması raporu istenmesine ve el konulan malların Güvenlik Şubeye sorulmasına karar vererek davayı 9 Şubat 2022 tarihine erteledi.

52 öğrencinin “2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununa muhalefet” ve “kişiyi hürriyetinden yoksun kılma” suçlamalarıyla yargılandığı davanın ikinci duruşması 29 Kasım 2021’de İstanbul 49. Asliye Ceza Mahkemesinde görüldü. Mahkeme, savunma yapan sanıklar hakkındaki adli kontrol tedbirlerinin kaldırılmasına, vareste tutulma taleplerinin kabul edilmesine, yurt dışındaki sanıkların savunmalarının alınması için istinabe yazılmasına ve mazeretsiz duruşmaya gelmeyen sanıklar hakkında yakalama kararı çıkarılmasına karar vererek davayı 21 Şubat 2022 tarihine erteledi.

Mülkiyeliler Birliği, 2021 Mülkiye Büyük Ödülü’nü ‘Boğaziçi Demokratik Direniş Bileşenleri‘ adına Can Candan’a verdi. Kuzey Amerika Ortadoğu Çalışmaları Derneği (MESA) da 1 Aralık 2021’de “2021 Akademik Özgürlük Ödülü”ne Boğaziçi Üniversitesi Direnişinin bileşenlerini layık gördüklerini açıkladı.

Boğaziçi Üniversiteli yedi öğrencinin “halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik etmek” suçlamasıyla yargılandığı sergi davasının dördüncü duruşmasında mahkeme, Kâbe resmi asılması ile ilgili açık kaynak araştırması yapılması ve buna yönelik oluşan olumlu, olumsuz tepkileri içeren raporun hazırlanması için davayı erteledi. Bir sonraki duruşma 30 Mart 2022‘de görülecek.

Eylemler sırasında rektörlük binasına plastik şişe içerisinde boya attıkları iddiasıyla 8 öğrencinin, altı ay ile yedi yıl arasında değişen oranlarda hapis istemiyle yargılanmasına ise 1 Mart 2022‘de başlandı. İstanbul 60. Asliye Ceza Mahkemesi, tüm sanıkların adli kontrol tedbirlerinin kaldırılmasına karar verdi ve duruşmayı 25 Mayıs 2022 tarihine erteledi.

52 öğrencinin “2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet etmek” ve “kişiyi hürriyetinden yoksun kılmak” suçlamalarıyla yargılandığı davanın altıncı duruşması 4 Temmuz 2022'de görüldü. Boğaziçi Üniversitesinde uzun süre özel kalem müdürü olarak çalıştığını söyleyen ve dosyada mağdur sıfatıyla yer alan A. A., “Şikayetçi olmamıştım ama ismim yazılmış. Bizim işimiz rektörün çıkış saatine bağlıdır. Olay günü de rektör çıkmadığı için biz de işimizin başındaydık. Çıkmak isteyen arkadaşlarımız çıktı. Bir engel yoktu, kimse hürriyetimizden yoksun bırakmadı. Rektör içeride çalışıyordu, bize çıkabilirsiniz dedikten sonra çıktık. Davaya katılmak istemiyorum” dedi. Olay gününe ait görüntülerin yer aldığı CD’nin mahkeme huzurunda izlenmesi talebinin gelecek celse değerlendirilmesine karar veren mahkeme, tanıkların hazır edilmesi için de süre vererek davayı 12 Aralık 2022’ye erteledi.

İzmir'deki basın açıklaması sonrası gözaltına alınan ve haklarında "Cumhurbaşkanına hakaret" iddiasıyla dava açılan üç kişinin dördüncü duruşması 2 Eylül 2022'de görüldü. İzmir 41'inci Asliye Ceza Mahkemesi'ndeki duruşmayı İzmir Emniyet Müdürlüğü Güvenlik Şube'ye bağlı polislerin de izlemesi dikkat çekti. Mahkeme heyeti, tanık polislerden birinin bir sonraki duruşmada hazır edilmesi için İzmir Emniyet Müdürlüğü'ne müzekkere yazılmasını, olay gününe ait kamera kaydı olup olmadığının sorulmasını istedi. Mahkeme davayı 7 Ekim 2022 tarihine erteledi.

  • Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) tarafından hazırlanan Boğaziçi Üniversitesi’ne Cumhurbaşkanı Tarafından Rektör Atanmasına Yönelik İtiraz Sürecinde Yaşanan Hak İhlallerine Dair Ön Değerlendirme Raporu için tıklayın. 
  • KONDA tarafından hazırlanan Toplumun Boğaziçi Üniversitesi Olaylarına Bakışı başlıklı araştırması için tıklayın. 

Yaklaşan Duruşma

İzmir 49. Asliye Ceza Mahkemesi